Medan, Makassar, Surabaya: miejskie Indonezje, które rzadko trafiają na listy marzeń

Dlaczego Medan, Makassar i Surabaya prawie nigdy nie trafiają na listy marzeń?

Wyobrażenie o Indonezji: palmy, świątynie i wulkany

Większość osób planujących podróż do Indonezji widzi przed oczami kilka najbardziej znanych obrazków: tarasy ryżowe na Bali, żółwie na Gili, smoki z Komodo, orangutany z Bukit Lawang, świt nad Bromo czy krater Ijen. To działa jak magnes – jest efektowne, łatwe do sfotografowania i mocno obecne w mediach społecznościowych.

Na tym tle Medan, Makassar i Surabaya wypadają… zwyczajnie. To duże, działające po azjatycku miasta: korki, gąszcz kabli, betonowe wieżowce, centra handlowe, morze tabliczek „kos” (pokoje do wynajęcia). Nie mają jednego symbolu typu „świątynia na klifie o zachodzie słońca”, który robiłby za marketingową twarz miejsca. Dlatego w typowych planach podróży pojawiają się jedynie jako nazwy lotnisk czy węzłów przesiadkowych.

Dodatkowo działają algorytmy – im mniej zdjęć z danego miasta w sieci, tym rzadziej je widzisz. A im rzadziej widzisz, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że sam je wpiszesz w plan urlopu. Błędne koło nieznanych, miejskich Indonezji.

Słaba „insta-fotogeniczność” i uprzedzenia wobec betonowych miast

Medan, Makassar i Surabaya cierpią na tę samą przypadłość: są zbyt „zwykłe”, by robić wrażenie w trzech sekundach scrollowania feedu. Zamiast idealnej plaży – port, zamiast świątyni w dżungli – duży meczet, zamiast romantycznej uliczki – wielopasmowe skrzyżowanie i centrum handlowe. To Indonezja „do życia”, a nie „do pocztówki”.

Dochodzi do tego naturalne uprzedzenie: w Azji szuka się często „egzotyki” rozumianej jako chatki na plaży i dżungla, a nie korki i smog. W efekcie powstaje mit, że w tych miastach „nie ma nic do roboty poza jedzeniem i spaniem w tranzycie”. Ten mit wzmacniają krótkie relacje typu „spędziliśmy noc w Makassar, nic ciekawego, brudno i głośno”. Tyle że autor zwykle widział tylko drogę z lotniska do hotelu i jedną ulicę w pobliżu.

Skąd bierze się opinia: „nie ma tam nic ciekawego”

Mit o „nudnych miastach” mających tylko lotnisko i centra handlowe bierze się z kilku źródeł:

• Oczekiwanie szybkiego efektu WOW – jeśli nie ma spektakularnego punktu widokowego, plaży lub świątyni, miasto od razu dostaje etykietę „nic tu nie ma”.
• Krótki czas pobytu – większość osób spędza w tych miastach kilka-kilkanaście godzin, często zmęczona lotem. Trudno wtedy „zaskoczyć się” czymkolwiek poza korkiem.
• Skupienie na naturze – Indonezja kojarzy się z przyrodą; miasta postrzegane są jako przeszkoda między lotniskiem a dżunglą czy plażą.
• Brak przygotowania – wiele osób nie szuka informacji o tych miastach, bo z góry zakłada, że są tylko „przelotnią”. Bez punktów zaczepienia łatwo się zniechęcić po pierwszym spacerze w spalinach.

Paradoksalnie najczęściej to miejscowi ekspaci, podróżnicy długoterminowi albo fani kuchni potrafią docenić takie miasta – mają czas, by „pogrzebać” i znaleźć swoje kąty.

Rola Medan, Makassar i Surabayi w podróży po Indonezji

Te trzy miasta spełniają bardzo konkretną funkcję w logistyce podróży po Indonezji:

• Węzły przesiadkowe – to lotnicze i autobusowe/brt „huby”, z których rozchodzą się połączenia w głąb wysp. Bez nich trudno sensownie spiąć w jedną trasę Sumatrę, Sulawesi czy wschodnią Jawę.
• Punkty startowe do natury – Medan do orangutanów i jeziora Toba, Makassar do wysp i gór na Sulawesi, Surabaya do wulkanów Bromo i Ijen oraz Madury.
• Centra biznesowe i edukacyjne – duża klasa średnia, uniwersytety, biurowce, co przekłada się na gastronomię, kawiarnie, lepszą infrastrukturę transportu i noclegów.

Zamiast traktować je jako „zło konieczne”, można wykorzystać ich logistyczną rolę: odpocząć po trekkingu, zjeść porządny miejski posiłek, załatwić SIM, wypłaty z bankomatu, wizytę w klinice podróżnej, zakupy brakującego sprzętu. To wszystko w spokojniejszych i tańszych realiach niż Jakarta czy Bali.

Dla kogo miejskie Indonezje są plusem, a nie minusem

Medan, Makassar i Surabaya szczególnie docenią:

• Podróżnicy ciekawi codzienności – jeśli lubisz patrzeć, jak ludzie naprawdę żyją, pracują, jedzą i spędzają wieczory, te miasta są o wiele „prawdziwsze” niż turystyczne Ubud czy Kuta.
• Fani kuchni – różnorodne street foody, kuchnie regionalne, wpływy chińskie i indyjskie, sporo nowoczesnych kawiarni. Dla wielu osób to wystarczający powód, by zostać o dzień dłużej.
• Osoby, które nie lubią tłumów turystów – biała twarz wciąż potrafi tu być atrakcją sama w sobie, ale nie znajdziesz hord Instagramerów ustawiających statyw na każdym rogu.
• Podróżnicy długoterminowi i cyfrowi nomadzi – tanie mieszkania, sensowny internet, normalne życie, a jednocześnie łatwy dostęp do natury w weekend.

Kto szuka tylko „rajskich plaż i wulkanu na wschód słońca”, może nie poczuć klimatu. Kto lubi mieszać „miejsko” z „dziko” – ma szansę z tych miast wycisnąć znacznie więcej.

Jak zaplanować wizytę: ile czasu przeznaczyć na każde miasto?

Podstawowe scenariusze czasowe: tranzyt, krótki pobyt, dłuższy postój

Żeby realnie ocenić, czy Medan, Makassar i Surabaya pasują do Twojej trasy, warto rozpisać scenariusze pobytu:

• Ekspresowy tranzyt (do 1 dnia) – przylot rano, wylot kolejnego dnia lub wieczorem. Da się liznąć centrum, porządnie zjeść, przespać się, może zobaczyć 1–2 miejsca.
• Krótki pobyt (2–3 dni) – rozsądny czas, by przejść się po kilku dzielnicach, zajrzeć do najważniejszych punktów, zjeść w paru miejscówkach, poczuć rytm miasta.
• Dłuższy pobyt (4+ dni) – sensowny głównie dla osób pracujących zdalnie, fanów jedzenia lub tych, którzy chcą robić jednodniowe wypady po okolicy bez ciągłego pakowania plecaka.

Przy krótszych urlopach zwykle wchodzi w grę 1–2 noce w jednym z tych miast, przy dłuższych – można spokojnie rozważyć po kilka dni w dwóch z nich.

Medan – ile czasu między Bukit Lawang a jeziorem Toba?

Dla większości Medan to „miasto między orangutanami a jeziorem Toba”. Typowego podróżnika interesuje:

• przedostanie się z lotniska Kualanamu do miasta lub od razu do Bukit Lawang / Toba,
• przenocowanie w okolicy stacji kolejowej/autobusowej,
• szybka kolacja i sen po długiej podróży.

Taki plan ma sens, ale przy odrobinie luzu w grafiku da się z Medan wycisnąć więcej:

• 0,5–1 dnia – krótki spacer w okolicy Istana Maimun, meczetu Masjid Raya, jakaś ulica z jedzeniem, kawa w klimatycznej kawiarni; wystarczy na ogólny ogląd.
• 2 dni – więcej czasu na uliczne jedzenie, wizytę w świątyniach chińskich, może małe zakupy w lokalnych sklepach zamiast tylko w centrum handlowym.

Przy typowej trasie Sumatra (np. 10–14 dni) rozsądny układ to 1 noc w Medan na aklimatyzację i ogarnięcie spraw praktycznych, a w drodze powrotnej ewentualnie jeszcze jedna noc na „domknięcie” Sumatry. Jeśli jesteś fanem kuchni ulicznej – spokojnie można dodać jeszcze jeden wieczór.

Makassar – baza przed wyspami i górami na Sulawesi

Makassar to przedsionek „prawdziwego” Sulawesi – wysp, raf, gór i tradycyjnych kultur. Wiele osób po przylocie od razu jedzie w stronę Toraja albo łapie łódź na pobliskie wysepki. Tyle że Makassar ma kilka asów w rękawie: zachód słońca nad promenadą, Fort Rotterdam, niezłą scenę street foodową.

Scenariusze czasowe dla Makassar wyglądają zazwyczaj tak:

• 1 noc – przylot, sen, rano dalsza podróż. Można wrzucić wieczorny spacer po Losari Beach i kolację w pobliskich warungach.
• 2–3 noce – jeden cały dzień w mieście (fort, promenada, jedzenie) i dzień na bliską wyspę lub krótki wypad po okolicy (np. wodospady, wioski rybackie).

Jeśli planujesz wyspy typu Selayar, Taka Bonerate, lub długą drogę do Tana Toraja, 1–2 dni w Makassar pomagają się „przestawić” z zachodniej Jawy / Bali na inny rytm Sulawesi.

Surabaya – przystanek przed Bromo, Ijen i Madurą

Surabaya to druga co do wielkości metropolia Indonezji i wielki hub wschodniej Jawy. Typowy schemat podróży wygląda tak: przylot do Surabayi → przejazd do Probolinggo/Bromo → powrót do Surabayi lub od razu dalej w stronę Banyuwangi (Ijen) → przeprawa na Bali.

Zastanawiając się, czy zostać w Surabayi, weź pod uwagę:

• 1 dzień / 1 noc – wystarczy, by przejść się po centrum (Tunjungan, okolice rzeki, kampung kolorowy), zaliczyć jedną–dwie lokalne knajpy i ogarnąć logistykę na dalszą drogę.
• 2–3 dni – dają przestrzeń na spokojne wyruszenie na Bromo/Ijen z Surabayi i powrót na tę samą bazę, bez ciągłego zmieniania hotelu.

Przy 2–3 tygodniach podróży po Jawie i Bali często lepiej jest dodać dzień na Surabayę, niż gnać przez całą Jawę w jednym ciągu. To dobra przerwa na miasto, kawę, pranie i „udawanie lokalsa” w centrum handlowym.

Proste schematy łączenia miast z naturą – przykładowe trasy

Dla orientacji przyda się kilka przykładowych scenariuszy:

• 14 dni: jedna „miejska” Indonezja
  Medan – 1 noc → Bukit Lawang (2–3 noce) → jezioro Toba (3–4 noce) → powrót przez Medan (1 noc, kolacja i zakupy) → przelot dalej (np. na Bali).
• 3 tygodnie: dwie miejskie bazy
  Surabaya – 2 noce → Bromo/Ijen (2–3 noce w sumie) → przelot do Makassar → Makassar 2–3 noce (w tym 1 dzień na wysepce) → dalsza część Sulawesi lub powrót na Bali/Jawę.

Kluczowe jest świadome pozostawienie sobie choć jednego pełnego wieczoru w mieście – nie tylko „bo samolot tak wylądował”, ale po to, by naprawdę usiąść w warungu, poobserwować ludzi i dać sobie szansę na lubienie tych miejsc.

Pierwsze wrażenie z wielkich indonezyjskich miast: szok, hałas i… normalność

Kontrast z turystycznymi miejscówkami

Przeskok z Ubud, Gili czy Flores do Medan, Makassar albo Surabayi bywa brutalny. Nagle kończą się knajpki z menu po angielsku na każdym rogu, a zaczynają:

• ulice bez chodników (lub z chodnikami pełnymi skuterów),
• sznur motorów przepływający niczym rzeka,
• plątanina kabli nad głową,
• osiedlowe warungi, gdzie nikt nie mówi po angielsku, za to bardzo chce cię nakarmić.

Równocześnie znika część turystycznych „uprzykrzaczy”: natarczywi naganiacze, agresywne sklepy z pamiątkami czy zawyżone ceny tylko dlatego, że wyglądasz na przybysza zza oceanu. W dużych miastach jesteś raczej ciekawostką, nie chodzącym portfelem. Najczęściej usłyszysz „Hello mister!” i prośbę o selfie, a nie „My friend, very special price for you”.

Sensoriczne uderzenie: upał, zapachy, dźwięki

Pierwszy kontakt z wielkim indonezyjskim miastem angażuje wszystkie zmysły w trybie turbo:

• Temperatura i wilgotność – asfalt, beton i wilgotne powietrze potrafią dać w kość, zwłaszcza jeśli akurat wysiadłeś z klimatyzowanego samolotu czy busa.
• Zapachy – mieszanka spalin, smażonego oleju, przypraw, owoców i czasem kanałów. Dla jednych szok, dla innych egzotyka w wersji „full HD”.

Miejskie rytuały: centra handlowe, parki i nocne jadłodajnie

Po kilku godzinach w indonezyjskim mieście zaczynasz widzieć powtarzalny rytm. W dzień ruch i upał, późnym popołudniem – migracja do klimatyzowanych świątyń współczesności, czyli centrów handlowych, a wieczorem – życie przenosi się na ulice i do nocnych warungów.

• Centra handlowe pełnią rolę parku, placu zabaw, miejskiego rynku i biura podróży naraz. Rodziny spacerują między sklepami bez pośpiechu, nastolatki okupują kawiarnie z wifi, a ty możesz w spokoju wymienić pieniądze, kupić kartę SIM i telefonicznie załatwić kolejny transport.
• Wieczorne street foody wyjeżdżają na chodniki i pobocza dróg. W Makassar wózki z coto i pallubasa pojawiają się niczym grzyby po deszczu, w Medan rozstawiają się stoiska z sate i bakso, a w Surabayi – z bakso, soto i pecel – praktycznie w każdej dzielnicy.
• Publiczne place i nabrzeża – promenada Losari, okolice rzeki w Surabayi czy placyki przy meczetach w Medan – wypełniają się wieczornymi biegaczami, rodzinami, sprzedawcami lodów i balonów. Siedzisz na murku z plastikowym kubkiem es kopi susu i czujesz, że jesteś w środku miejskiego spektaklu.

Jeśli szukasz „życia lokalnego”, najłatwiej je złapać właśnie tu – w weekendowy wieczór, gdzieś między stoiskiem z naleśnikami i sprzedawcą dmuchanych pikachu.

Bezpieczeństwo i oswajanie chaosu

Wielkie indonezyjskie miasta potrafią przytłoczyć, ale w sensie bezpieczeństwa turysty mają jedną wspólną cechę: brutalna przestępczość wobec przyjezdnych jest rzadka, znacznie rzadsza niż w wielu dużych metropoliach na innych kontynentach. Oczywiście dochodzi do kieszonkostwa i kradzieży skuterów, ale to raczej problem lokalnych niż turystów.

Największe realne zagrożenia są dużo bardziej przyziemne:

• Ruch uliczny – przechodzenie przez jezdnię to sport kontaktowy. Zasada jest prosta: idź powoli, nie wykonuj gwałtownych ruchów, utrzymuj kontakt wzrokowy z kierowcami. W końcu „opłyną” cię jak woda kamień.
• Krawężniki i dziury – brak chodnika to jedno, ale nagłe dziury, wystające metalowe elementy czy śliskie kratki to codzienność. Latarka w telefonie naprawdę się przydaje.
• Upał i odwodnienie – dużo bardziej prawdopodobne, że „złapie cię” słońce niż kieszonkowiec. Woda i czapka to nie fanaberia.

Dobry start: pierwszego dnia zaliczyć krótszy spacer w ciągu dnia, a dłuższe eksploracje przenieść na późne popołudnie i wieczór. Mniej słońca, więcej ludzi na ulicach, przyjemniejszy klimat.

Medan – chaotyczna brama Sumatry z zaskakująco dobrą kuchnią

Układ miasta i gdzie się zatrzymać

Medan nie ma jednego, klasycznego „starego miasta” jak europejskie metropolie, ale są rejony, gdzie turyście po prostu jest wygodniej:

• Okolice stacji kolejowej i Merdeka Walk – dobra baza na 1–2 noce między lotniskiem a Bukit Lawang/Tobą. Blisko restauracje, centra handlowe, łatwy dojazd na pociąg z/na lotnisko.
• Dzielnice z chińskimi świątyniami (np. okolice Jalan Semarang) – ciekawsze klimatycznie, z gęstą siecią małych jadłodajni, stoisk i nocnych food courtów. Więcej życia ulicznego, mniej sterylności.
• Okolice Masjid Raya i Istana Maimun – dobre, jeśli chcesz mieć „klasyczne” zabytki pod ręką, a resztę miasta ogarnąć Gojekiem lub Grabem.

Przy jednej nocy przed wyjazdem do dżungli kluczowa jest logistyka – blisko dworca, łatwy transport na lotnisko lub terminal autobusowy. Przy dwóch nocach można już świadomie wybrać dzielnicę pod kątem jedzenia i klimatu.

Co zobaczyć, gdy masz tylko kilka godzin

W Medan nie chodzi o „odhaczanie” wielkich atrakcji, tylko o spacer po kilku rejonach, które razem tworzą obraz miasta.

• Masjid Raya (Wielki Meczet) – imponujący od zewnątrz, w środku dość spokojny. Ubranie zakrywające ramiona i kolana to standard; na miejscu często można pożyczyć odpowiedni strój. Dobre miejsce, by zobaczyć, jak religia jest tu codziennością, a nie „atrakcją”.
• Istana Maimun – dawny pałac sułtański, który sam w sobie nie zwala z nóg architekturą, ale daje przyjemną przerwę od ulicznego zgiełku. Można go połączyć w jednym spacerze z meczetem.
• Chińskie świątynie – niewielkie, często poukrywane w gęstej zabudowie, kadzidła, lampiony, czerwone dekoracje. Wpadnij choć do jednej, nawet jeśli masz tylko pół godziny; kontrast z meczetem jest ogromny, a to nadal ta sama dzielnica.

Przy ekspresowym tranzycie dobry plan to: check-in → meczet + pałac → jedzenie w sprawdzonym warungu lub food courcie → krótki spacer po bardziej „lokalnej” ulicy.

Kuchnia Medan: miks smaków Sumatry, Chin i Indii

Medan często pojawia się w indonezyjskich rozmowach z jednym słowem-kluczem: makanan, czyli jedzenie. Dla mieszkańców Jawy to miasto znane właśnie z kuchni. W menu powtarzają się trzy silne wpływy – malajski, chiński i indyjski.

Przy krótkim pobycie warto zapolować na kilka klasyków:

• Nasi Padang – wprawdzie pochodzi z innej części Sumatry, ale w Medan jest wszechobecny. Talerz ryżu, a wokół szereg miseczek: rendang, gulai z warzyw, ryby, kurczak, sambale. Płacisz za to, co faktycznie zjesz.
• Mie/bihun bebek – makaron z kaczką, w wersji chińskiej, często z intensywnym bulionem i podsmażanym mięsem. Idealne śniadanie, jeśli nie przeraża cię „ciężki start” dnia.
• Roti canai i potrawy indyjskie – w dzielnicach z dużą społecznością Tamilów (tzw. „Kampung Keling”) znajdziesz roti, curry, dal, herbatę tarik. Super opcja na śniadanie lub kolację, zwłaszcza po kilku dniach smażonego ryżu.
• Lontong Medan – sprasowany ryż w liściach banana w sosie kokosowym z dodatkami. Śniadanie, które trzyma przy życiu do późnego popołudnia.

Praktyczna wskazówka: jeśli nie wiesz, co zamówić, poproś o „rekomendasi khas Medan” – większość obsługi z radością powie, co uważa za lokalny hit, nawet jeśli potrzebne będzie machanie rękami i translator w telefonie.

Kawiarnie i nowe oblicze Medan

W ciągu ostatnich lat w Medan wyrosło sporo nowoczesnych kawiarni: jasne wnętrza, dobra kawa przelewowa, czasem małe galerie sztuki. To miejscówki odwiedzane głównie przez młodych lokalsów – tutejszą klasę średnią, freelancerów, studentów.

Jeśli pracujesz zdalnie albo po prostu marzysz o 2–3 godzinach w klimatyzacji z sensownym wifi, taki lokal staje się bazą wypadową: popołudnie na laptopie, wieczorami ulice i warungi. Czasem to jedyny sposób, by polubić miasto, które na pierwszy rzut oka wydaje się tylko hałaśliwym węzłem przesiadkowym.

Makassar – port, historia i przystanek przed „prawdziwym” Sulawesi

Miasto na styku morza i Interioru

Makassar leży dokładnie tam, gdzie Sulawesi „oddycha” pełną piersią – między morzem a górami. Z jednej strony port i promenada, z drugiej – drogi wijące się w kierunku Tana Toraja, jezior i wiosek Bugisów. Dlatego tak wiele osób widzi w Makassar tylko dworzec przesiadkowy. Szkoda, bo parę godzin spaceru zmienia optykę.

Struktura miasta jest rozsypana, ale turysta najczęściej krąży między trzema obszarami:

• Promenada Losari i okolice – miejsce na zachód słońca, kolację i obserwację lokalnego życia. Niedaleko znajdują się hotele, centra handlowe i wylotówki na lotnisko.
• Fort Rotterdam – historyczne serce Makassar, holenderska forteca przerobiona na kompleks muzealny i spacerowy.
• Dzielnice portowe i mniejsze kampungi – wąskie uliczki, skromne drewniane łodzie, warsztaty remontujące kutry. Tu czuć, że Makassar żyje morzem.

Fort Rotterdam i ślady dawnego Makassar

Fort Rotterdam nie jest „must see” w skali światowej, ale jako punkt odniesienia dla całego regionu ma sens. Mury, dziedzińce, kilka niewielkich ekspozycji i sporo cienia. Dla wielu to pierwsze zderzenie z historią królestwa Gowa i handlowego znaczenia Makassaru.

Dobry scenariusz na pół dnia:

1. Rano Fort Rotterdam – spokojny spacer po murach i dziedzińcach.
2. Krótka przechadzka w stronę wybrzeża – podejrzenie portu, łodzi, codziennych napraw.
3. Obiad w jednym z pobliskich warungów z rybą lub coto.

Dzięki takiej kombinacji dostajesz i historię, i „żywe” miasto, zamiast samej, odizolowanej atrakcji.

Smaki Makassar: coto, sop konro i es pisang ijo

Makassar ma własny kulinarny repertuar i mieszkańcy są z niego wyjątkowo dumni. Kilka potraw przewija się niemal w każdej rekomendacji lokalnych:

• Coto Makassar – gęsta, aromatyczna zupa z podrobami wołowymi, serwowana z ryżowymi „ciasteczkami” ketupat. Brzmi hardkorowo, ale można poprosić o wersję bez bardziej „przygodowych” części krowy.
• Sop konro – zupa z dużymi kawałkami żeber wołowych w ciemnym, przyprawowym bulionie. Syte, ciężkie danie, idealne po męczącym dniu lub przed nocnym autobusem.
• Pisang epe – grillowane, spłaszczone banany polane sosem z palmowego cukru. Street foodowy klasyk promenady Losari.
• Es pisang ijo – deser-lodowy koktajl z bananem zawiniętym w zielone ciasto, podany z lodem, syropem, mlekiem kokosowym. Słodkie na granicy kary, ale przynajmniej łatwo zapamiętać nazwę.

Dobrym sposobem na test smaku miasta jest zamówienie coto na śniadanie, a kolacji na Losari – coś z grilla i pisang epe na deser. W ciągu jednego dnia rozumiesz, dlaczego wielu Indonezyjczyków mówi: „Do Makassar jedzie się też dla żołądka”.

Promenada Losari i życie nad wodą

Losari Beach to bardziej betonowa promenada niż klasyczna plaża, ale właśnie tu Makassar pokazuje swoją ludzką twarz. O zachodzie słońca zbierają się:

• rodziny z dziećmi, które biegają między food truckami,
• pary robiące sobie selfie z napisem „Makassar”,
• sprzedawcy przekąsek, balonów i kawy,
• grupy młodzieży ćwiczące taneczne układy przy przenośnych głośnikach.

To nie jest „instagramowa” promenada, gdzie wszystko jest wycyzelowane pod zdjęcia. Jest trochę za głośno, trochę za kolorowo, czasem ślisko od śmieci po wieczornym tłumie. Za to autentycznie. Siadasz na murku, bierzesz coś słodkiego do picia i patrzysz, jak miasto przechodzi z trybu „praca” w tryb „wieczorne biesiadowanie”.

Wysepki i krótkie wypady z Makassar

Kto ma dzień zapasu, może wyskoczyć z miasta dosłownie na parę godzin. W pobliżu Makassar znajduje się kilka niewielkich wysepek (np. Samalona, Kodingareng Keke), na które lokalne łodzie kursują z okolic portu.

Typowy mini-wypad wygląda tak:

• rano dojazd do przystani i dogadanie się z kapitanem łódki (często wystarczy pojawić się, reszta załatwia się sama),
• 2